Грамадскія актывісты горада Слуцка  22 жніўня 2008г. адзначылі 110-ую гадавіну з дня смерці славутага земляка - беларускага паэта-змагара ХІХ стагоддзя Альгерда Абуховіча. На месца крыжа, знішчанага вандаламі, сябрамі мясцовага аддзялення «Таварыства беларускай мовы» на  помніку быў усталяваны новы металічны крыж.  Мясцовыя актывісты грамадзянскай кампаніі «Наш дом» ачысцілі магілу ад смецця і высадзілі на ёй кветкі.

Магіла Альгерда Абуховіча знаходзіцца на вуліцы 14-Партызан на гарадскім могільніку ў цэнтры горада. На могілках шмат пахаванняў ХІХ стагоддзя, якія ніхто не даглядае. Усе яны знаходзяцца ў жудасным становішчы.

Альгерд Абуховіч - постаць ў нашай гісторыі неардынарная і заслугоўвае большай пашаны да сябе ад няўдзячных суайчыннікаў.

Неспраста яго імя займае адно з першых месцаў у кнізе Уладзіміра Арлова «Імёны свабоды».

Нашчадак старажытнага ліцвінскага роду, а па бабцы і італьянскага графскага  роду Бандынэлі,  удзельнік паўстання Кастуся Каліноўскага, паэт, перакладчык, змагар за «уваскрашэнне Бацькаўшчыны», беларускі Крылоў - ўсё гэта можна сказаць пра яго.

Твораў па віне бальшавікоў засталося зусім нямнога - былі знішчаны ў 30-я сталінскія гады.

Ледзве ўцалеўшы пасля разгрому паўстання Каліноўскага,  нягледзячы на жыццёвыя беды,  ён да канца жыцця заставаўся ўнутрана свабодным чалавекам. Сабакай Лыскай на службу да царскага рэжыму не пайшоў - не ў прыклад многім нашым пісьменнікам, якія дзеля заробкаў прыслужваюць тым, кто «кідае агрызкі з царскага стала».

У яго байцы «Ваўкалак» служка пана, сабака Лыска, заве галоднага ваўкалака пакінуць свабоду і пайсці служыць пану, абяцае добрае жыццё.

У адказ ваўкалака аўтар, на мой погляд, укладвае свае разуменне месца паэта і чалавека пры недэмакратычным рэжыме :

«Хоць галодзен  - я свабодзен,

Гдзе мне цягне - там бягу.

На свабодзе прападу,

А ў няволю не пайду!

Буду вольным ваўкалакам,

Ты ж  - на прывязі сабакам!»

Байка «Старшыня» таксама шмат што гаворыць уважліваму чытачу, асабліва актуальнымі ў наш час з'яўляюцца  апошнія радкі:

«А авечкі што сказалі? -

Іх на сход зусім не звалі,

А ўпісана ў пратаколе,

Што «авечкам дана воля».

Дайшлі да нашых часоў і мемуары Абуховіча. Па выказванню У. Арлова, яго мемуары - «нязмушаны роздум вольнай душы пра эпоху, літаратуру і вечныя праблемы чалавечага існавання».

Галоўны вораг уваскрашэння Бацькаўшчыны, на думку Альгерда,  - гэта самаўладства, «да барацьбы з якім трэба добра рыхтавацца і не прыспешваць падзеі». (Ці не слушна і для нашых жыццёвых рэалій?)

Актуальнымі для нашага часу з'яўляюцца і яго разважанні вакол ідэала палітычнага  дзеяча. Ён меркаваў, што палітычны дзеяч, якому народ можа давяраць - не шарлатан, не акцёр, не камедыянт, а чалавек высокіх маральных якасцей і яснага розуму. 

Хочацца верыць, што наступіць у будучыні той час, калі іменем Альгерда Абуховіча будзе называцца не ўскраінная вуліца, а цэнтральная вуліца горада Слуцка. Тая, што зараз носіць імя Леніна. Менавіта пад ленінскім сцягам  і адбывалася знішчэнне твораў Альгерда Абуховіча ў эпоху сталінізму.

ЗІНАІДА ЦІМОШАК,
г. Слуцк